Зроби собі закладку!

/ Слідкуйте за нами: ВКYouTubeFacebookTwitterGoogle+

Tarnopol zatrzymany w kadrze pamięci (1992)


Польський фотопутівник вулицями довоєнного Тернополя. Автор Чеслав Бліхарський.









Kamienie milowe dziejów Tarnopola

1540.   Zygmunt I. nadaje hetmanowi J. Tarnowskiemu przywilej na założenie miasta.
1544.   Hetman Jan Tarnowski rozbija harcujących pod miastem Tatarów.
1548.   Zygmunt I. nadaje Tarnopolowi prawo magdeburskie.
1550.   Jan Tarnowski określa prawa i powinności osadników miasta.
1566.   Syn Jana Tarnowskiego, Krzysztof, wzmacnia warownię i zamek. Król nadaje miastu "prawo składu", co łączy
Tarnopol z Wołyniem, Podolem i Kijowem.
1575.   Napad Tatarów, którzy złupili miasto. Niezabitowski pobił ich między Tarnopolem a Zbarażem.
1636.   Tarnopol przechodzi do rodziny Zamojskich.
1653.   Chmielnicki pod Tarnopolem, plądruje miasto i okolicę.
1667.   Koniecpolski bije Tatarów pod Tarnopolem.
1690.   Trybunał Lubelski w sporze o miasto, przyznaje je królowej Marysieńce Sobieskiej.
1694.   Ostatni napad Tatarów na miasto.
1710.   Wojska rosyjskie zajmują Tarnopol.
1733.   Po śmierci króla Augusta II. ponownie Rosjanie zajmują Tarnopol.
1770.   Zaraza morowa wyludnia miasto.
1772.   W l-szym rozbiorze Polski, Austriacy zajmują Tarnopol.
1809.   Major Strzyżowski z wojska Księstwa Warszawskiego zajmuje Tarnopol.
1810-1815. Tarnopol stolicą kraju Tarnopolskiego zajętego przez Rosjan.                                          
1815.   Tarnopol znowu w austriackim zaborze staje się miastem cyrkułowym.
1820.   Wygnani z Rosji, Jezuici osiedlają się w Tarnopolu, zakładają gimnazjum i konwikt szlachecki.
1831.   Gen. Dwernicki internowany przez Austriaków, przejeżdża przez Tarnopol.
1870.   Linia kolejowa ze Lwowa łączy Tarnopol ze światem.
1914.   Wojna światowa. Okupacja rosyjska.
1917.   Spalenie miasta przez wycofujących się Moskali. Zajęcie miasta przez wojska pruskie.
1918.   1-go listopada okupacja miasta przez Ukraińców. (цікаво, прада?)
1919.   Lipiec. Wyparcie Ukraińców z miasta, które wraca pod panowanie Rzeczypospolitej.
1920.   Zajęcie miasta przez bolszewików, wypartych 19-go sierpnia 1920.
1921.   Piłsudski, naczelnik państwa 21-go marca w Tarnopolu.
1-go września Tarnopol stolicą nowoutworzonego województwa.
1926.   Przyłączenie Zagrobeli do gminy miejskiej.
1931.   Wojewódzka wystawa regionalna i rolnicza.
1939.   Od 17 IX okupacja sowiecka.
1940.   Proces młodzieży tarnopolskiej oraz wielka wywózka do Kazachstanu.
1941.   Okupacja niemiecka. Eksterminacja ludności żydowskiej.
1944.   Oblężenie miasta i zajęcie go ponownie przez sowietów 15 IV 1944.
1946.   Ostatni pociąg ekspatriacyjny opuszcza Tarnopol.

Kochane Dziewczyny i Chłopaki z Tarnopola w Wasze ręce, zamglone łzą żalu i tęsknoty obrazy miasta naszego dzieciństwa i wieku młodzieńczego.


Czesław E. Blicharski / Tarnopol zatrzymany w kadrze pamięci

Wydawnictwo Muzeum Miejskiego w Zabrzu 41-800 Zabrze, Plac Krakowski 9, skr.poczt.33
Redaguje kolegium:
Henryka Haduch
Piotr Hnatyszyn
Jadwiga Pawlas-Kos
Irena Pysz - sekretarz
Bernard Szczech - przewodniczący

Materiał ikonograficzny na podstawie zbiorów
Macieja Gallosa z Bytomia i Czesława E. Blicharskiego z Zabrza-Biskupic.
Publikacja wydana dzięki współpracy Tarnopolan z kraju i zagranicy.
Na okładce: Kościół 0.0.Jezuitów w Tarnopolu.

Kraj lat dziecinnych! .... iluż z nas pragnie, bodaj myślą, przedostać się do tej krainy, która osobliwym, ale nie dziwnym dla Polaków przypadkiem, znajduje się zwykle tam, dokąd już nie ma powrotu. Możnaby tęsknotę za utraconą krainą dzieciństwa w rymy zakląć: 

"... a kiedy się, przypadkiem, tak fatalnie zdarzy,
że jesteś odeń bardzo, tak bardzo daleko,
że się tam tylko twoja myśl wybiegać waży,
skoro historia nad nim zamyka już wieko,
wtedy naraz się budzi w jakiejś nocnej chwili,
w jakieś samotne, z dala gdzieś spędzone święto,
smutna myśl, że do kraju gdzie twe dziady żyli
na siedem zamków ciężkie bramy zatrzaśnięto.
I wtedy cię ogarnia tym większa tęsknota,
że tam zostały tylko ich groby i cienie,
że tam została twoja młodość złota
której chciałbyś poświęcić to srebrne wspomnienie .... "

(St. Sobotkiewicz "Drzewo wiadomości")

a może ten utracony kraj zachowany w zdjęciach i widokówkach, zachowany w sercu i w pamięci -utrwalić taki jakim był - przekazać potomnym ...

Nie ma porównania "naszego" polsko-żydowsko-ukraińskiego 40-tysięcznego Tarnopola z obecnym 250-tysięcznym, gdzie, niewiele ponad 2000 Polaków się znajdzie. Lecz nie powód to, by "początki miasta Ternopila, nazwanego tak od tarninowego pola, na którym powstało, ginęły w mrokach przeszłości" (Gławnoje Uprawlenije Geodezji i Kartografii Pri Sowietie Ministrów SSSR - Moskwa 1988), bo gród hetmański Jana Tarnowskiego stanął na "Sopilczu" w 1540 roku i od imienia hetmana zwany Tarnopolem jako taki przywileje królewskie otrzymał. I imienia tego nie zmienił przez wieki: czy to w czas wojen tureckich, kozackich, czy "nosząc jarzmo szlacheckiej Polski, czy hegemonię austro-węgierskiego imperium ...!"

Czesław E. Blicharski - autor tego albumu, oddaje go w ręce Czytelników jako dokument pamięci ludzkiej i w pomnikach utrwalonej.

Niech nowe pokolenia znają nasze Wschodnie Kresy nie jako "Atlantydę" - lecz kraj serdeczny, gdzie rodzili się, pracowali, żyli i umierali nasi rodzice, dziadowie, pradziadowie .....
Luty 1992 r.                                    

Stanisław Sobotkiewicz, Upper Arncott, Oxon – Anglia










































































































































Книга надава Ірина Максимів. Сканування - Столяров